İnmemiş testis veya tıbbi adıyla kriptorşidizm, yenidoğan erkek bebeklerde en sık görülen ürogenital anomalilerden biridir. Anne karnındaki gelişim sürecinde karın içinde oluşan testisler, doğuma yakın dönemde kasık kanalından geçerek torbaya, yani skrotuma iner.

Bu yolculuğun tamamlanamaması durumunda testis kasıkta veya karın içinde kalır. Zamanında doğan bebeklerin yaklaşık %1–4,6’sında görülen bu durum, erken doğan bebeklerde %45’e varan oranlara ulaşabilir.

Kendiliğinden iner mi?

Doğumda torbada olmayan testislerin önemli bir kısmı, hormonal etkinin sürdüğü ilk aylarda, özellikle ilk 3–6 ay içinde kendiliğinden inebilir.

Ancak 6. aydan sonra kendiliğinden iniş nadirdir. Bir yaşına gelindiğinde erkek çocukların yaklaşık %1’inde inmemiş testis kalıcı olarak devam eder.

Bu nedenle doğumda saptanan inmemiş testis, ilk aylarda düzenli muayene ile izlenir. Altıncı ayda hâlâ inmemişse beklemek yerine tedavi planlaması yapılır.

Neden önemlidir?

• Doğurganlık: Torbadaki ısı, vücut içine göre birkaç derece daha düşüktür. Sperm üretecek hücrelerin sağlıklı gelişimi bu daha serin ortama bağlıdır. Yüksek ısıda kalan testiste üreme hücrelerinin kaybı, yaşamın ilk yılından itibaren başlayabilir.
• Kanser riski: İnmemiş testisi olan erkeklerde erişkin dönemde testis kanseri riski toplum ortalamasına göre birkaç kat artar. Ergenlik öncesinde yapılan cerrahi bu riski belirgin şekilde azaltır. Testisin torbaya indirilmesi, ileri yaşlarda elle muayeneyi ve erken fark edilmesini de kolaylaştırır.
• Eşlik eden sorunlar: İnmemiş testise sıklıkla kasık fıtığı eşlik eder ve ameliyat sırasında birlikte onarılabilir. Testisin kendi etrafında dönmesi olarak tanımlanan torsiyon riski de artabilir.
• Psikolojik ve estetik boyut: Torbanın simetrik görünümü, ilerleyen yaşlarda çocuğun beden algısı açısından önem taşıyabilir.

Tanıda ilk adım: Muayene

İnmemiş testis tanısı, deneyimli bir hekimin sıcak ve sakin bir ortamda yaptığı fizik muayene ile konur.

Uluslararası kılavuzlar, testisin yerini belirlemek amacıyla ultrason veya MR gibi görüntüleme yöntemlerinin rutin olarak kullanılmasını önermez. Çünkü bu tetkikler çoğu zaman muayeneye ek güvenilir bilgi sağlamaz ve tedavi kararını değiştirmez.

Muayenede ele gelmeyen testislerde altın standart, hem tanı hem de tedavi olanağı sunan tanısal laparoskopidir. Her iki testisin de ele gelmediği yenidoğanlarda ise hormon testleri ve genetik incelemeyi içeren ayrıntılı bir değerlendirme gerekir.

“Utangaç testis” farklıdır

Bazı çocuklarda testis, kremaster kasının aşırı duyarlılığı nedeniyle zaman zaman kasığa çekilir. Ancak muayene sırasında rahatça torbaya indirilebilir ve orada kalabilir.

Retraktil testis veya halk arasındaki adıyla utangaç testis, gerçek inmemiş testis ile aynı durum değildir. Genellikle ameliyat gerektirmez.

Bununla birlikte küçük bir kısmı zamanla gerçek inmemiş testise dönüşebileceği için ergenliğe kadar yıllık muayene ile izlenmesi önerilir.

Tedavide zamanlama neden önemlidir?

İnmemiş testisin tedavisi cerrahidir. Orşiopeksi adı verilen ameliyatla testis serbestleştirilir ve torbaya sabitlenir.

Bu yaştan sonra testis dokusundaki üreme hücresi kaybının hızlandığı gösterilmiştir.

Kasıkta ele gelen testislerde ameliyat genellikle günübirlik uygulanır. Başarı oranları yüksektir ve çocuklar günlük yaşamlarına kısa sürede dönebilir.

Karın içinde yüksek yerleşimli testislerde laparoskopik teknikler, gerektiğinde aşamalı olarak uygulanabilir. Tek taraflı inmemiş testiste, testisi indirmek amacıyla uygulanan hormon veya iğne tedavisi güncel kılavuzlar tarafından önerilmemektedir.

Ameliyat sonrası ve uzun dönem takip

Ameliyat sonrasında testisin yeri ve gelişimi belirli aralıklarla kontrol edilir.

Tek taraflı inmemiş testisi zamanında tedavi edilen erkeklerin uzun dönemde baba olma oranları topluma oldukça yakındır. İki taraflı olgularda doğurganlık daha fazla etkilenebildiği için erken tedavi ayrıca önem taşır.

Ergenlik döneminden itibaren gençlere kendi kendine testis muayenesinin öğretilmesi önerilir. Bu basit alışkanlık, olası değişikliklerin erken fark edilmesine yardımcı olur.

Sık sorulan sorular

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve kişiye özel tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Tanı ve tedavi için lütfen hekiminize başvurunuz.

Kaynaklar

1. European Association of Urology (EAU). EAU Guidelines on Paediatric Urology. EAU Guidelines Office, 2025. uroweb.org/guidelines/paediatric-urology
2. Radmayr C, Dogan HS, Hoebeke P, et al. Management of undescended testes: European Association of Urology / European Society for Paediatric Urology Guidelines. J Pediatr Urol. 2016;12(6):335–343.
3. Kolon TF, Herndon CDA, Baker LA, et al. Evaluation and Treatment of Cryptorchidism: AUA Guideline. J Urol. 2014;192(2):337–345.
4. Pettersson A, Richiardi L, Nordenskjold A, Kaijser M, Akre O. Age at surgery for undescended testis and risk of testicular cancer. N Engl J Med. 2007;356(18):1835–1841.